Tam to nie z powrotem: jednokierunkowe linki Wikipedii

W hiszpańskiej Wikipedii gracze WikiRacing przebiegli dziesięć razy, w siedem różnych dni, trasę od Antigua Roma (starożytnego Rzymu) do Vegetta777, jednego z najbardziej znanych youtuberów w Hiszpanii. Mediana to 23,5 kliknięcia i prawie dziewięć minut. Najlepszy z dziesięciu wyścigów potrzebował 8.

A teraz odwróć sytuację. Wziąłem sześciu dużych hiszpańskich youtuberów (Vegetta777, El Rubius, Willyrex, AuronPlay, TheGrefg, Ibai Llanos) i wyciągnąłem każdy ukończony wyścig, w którym się pojawili. Gdy któryś z nich był startem, w 119 wyścigach mediana wyniosła 5 kliknięć i około dwóch minut. Gdy któryś z nich był celem, w 126 wyścigach wyniosła 14 kliknięć i ponad siedem minut.

Te same sześć haseł, ta sama encyklopedia, a prawie trzy razy więcej kliknięć, zależnie tylko od tego, na którym końcu stoją. Najpierw pomyślałem, że źle pogrupowałem dane, więc przejrzałem ścieżki jedna po drugiej. Błędu nie było. Tak po prostu działają linki, a kiedy to raz zobaczysz, wiele momentów w stylu „czemu ten wyścig idzie tak opornie?” tłumaczy się samo.

Link to ulica jednokierunkowa

Kiedy jedno hasło linkuje do drugiego, nie powstaje droga między nimi, tylko ulica jednokierunkowa. Hasło Vegetta777 w hiszpańskiej Wikipedii linkuje do España i do YouTube. Żadne z nich nie linkuje z powrotem i nic ich do tego nie zmusza: hasło o Hiszpanii opisuje historię, geografię i politykę, więc nie ma powodu wyróżniać jednego youtubera spośród milionów Hiszpanów.

W matematyce taką sieć nazywa się grafem skierowanym. Każde połączenie ma strzałkę. W wyścigu możesz iść tylko zgodnie ze strzałkami, więc odległość z A do B i z B do A to dwie różne liczby. Nic nie wymaga, żeby były podobne.

Liczymy drzwi

Tak wyglądają te hasła od środka, policzone przez API Wikipedii w wersji hiszpańskiej, tylko artykuły:

• Vegetta777: 68 linków wychodzących, 8 przychodzących.
• Antigua Roma: 437 wychodzących. Przychodzących około 8700 stron, licząc wszystkie typy stron.
• España: 1791 wychodzących. Przychodzących, według licznika Wikipedii, ponad 280 000 stron, licząc wszystkie typy stron.

Wyjść z Vegetta777 jest łatwo. Dwa z 68 wyjść to España i YouTube, a z każdego z nich większość encyklopedii leży kilka kliknięć dalej. Problem to dojść do Vegetta777. W całej hiszpańskiej Wikipedii linkuje do niego osiem haseł: data (12 de abril), dekada (Años 2010), dwie strony o podobnej nazwie (Vegeta, Vegueta), seria Karmaland, strona o hiszpańskojęzycznym YouTube Rewind i dwóch kolegów youtuberów, El Rubius i Willyrex.

To wszystkie drzwi. Jeśli nie stoisz przed którymś z nich, nie wejdziesz.

Możesz to sprawdzić sam. Każde hasło w Wikipedii ma w menu narzędzi stronę „Linkujące”. Dla Vegetta777 to ta bardzo krótka lista. Spróbuj tego samego z jakimś państwem, a będziesz przewijać długo.

Co naprawdę zrobiło tych dziesięć wyścigów

Wszystkie dziesięć wyścigów od Antigua Roma do Vegetta777 weszło jednymi z zaledwie trojga drzwi: przez El Rubiusa (pięć razy), Willyrexa (cztery) i Rewind hispano (raz). Nikt nie znalazł czwartych. Trudne było samo dotarcie w tę okolicę. Oto najszybszy z dziesięciu, 8 kliknięć, z tytułami dokładnie takimi, jakie widział gracz:

Antigua Roma → Mar Mediterráneo → España → OTAN → Estados Unidos → YouTube → Twitch → El Rubius → Vegetta777

Pięć kliknięć, żeby wspiąć się z Rzymu do YouTube, przez Morze Śródziemne, Hiszpanię, NATO i Stany Zjednoczone. Potem Twitch, El Rubius, koniec. Wolne wyścigi traciły czas w środku, nie na końcu. Jeden z dwóch wyścigów na 17 kliknięć krążył przez jakieś dziesięć kliknięć wokół teorii komunikacji (Comunicación, potem trzy razy z rzędu Canal de comunicación, Relación social, Trabajo), zanim trafił na Teléfono i w końcu na YouTube.

Tak naprawdę wygląda wyścig do małego hasła. Wspinasz się do dużej strony, która stoi ponad całym jego światem, a potem schodzisz przez coraz węższe strony, aż trafisz na jedne z nielicznych drzwi. Wspinaczka idzie szybko. Minuty uciekają na szukaniu właściwego zejścia.

Kiedy różnica znika

To nie jest prawo w stylu „w drugą stronę zawsze jest trudniej”. Różnica maleje albo się odwraca, zależnie od tego, kto ma więcej drzwi.

France i Paris we francuskiej Wikipedii: jedno kliknięcie w każdą stronę, w 109 wyścigach. Dwa gigantyczne węzły, które linkują do siebie nawzajem. Nie ma tu nic krzywego.

Niemiecka Wikipedia daje ładny przypadek pośredni. Od Schokolade (czekolady) do Napoleona Bonapartego: mediana 3,5 kliknięcia w czterech zapisanych wyścigach. Od Napoleona do Schokolade: 5,5 w trzydziestu. Żadne z haseł nie linkuje do drugiego. Ale do Napoleona prowadzi około 14 700 stron, a do czekolady mniej więcej 1000, więc dojście do Napoleona to ta łatwa połowa. Trzy z czterech wyścigów startujących z czekolady przeszły przez Frankreich i weszły prosto. W drugą stronę trzeba znaleźć drzwi do czekolady: kakao, cukiernika, kolonialny szlak handlowy.

Użyteczna zasada nie brzmi więc „w drugą stronę jest trudniej”, tylko tak: o trudności decyduje cel, dużo bardziej niż start. Hasło startowe potrzebuje tylko jednego przyzwoitego wyjścia. Cel zmusza cię do znalezienia jednego z jego wejść, a małe hasła mają ich bardzo mało.

Co z tym zrobić w wyścigu

Oceń cel przed pierwszym kliknięciem. Zastanów się, ile stron mogłoby o nim wspominać. Państwo, wojna, słynna naukowczyni: tysiące. Youtuber, wieś, jeden album: garstka, i to bardzo konkretnych (współpracownik, gmina, zespół). To te strony są twoim prawdziwym celem. Sam cel to tylko ostatni stopień.

Wspinaj się do właściwego świata, nie do największego. Wolne wyścigi powyżej przepaliły kliknięcia na komunikacji i technologii, choć cel mieszkał w kulturze internetu. Najszybszy poszedł prosto do państwa, potem do Stanów Zjednoczonych, potem do YouTube. Rada z naszego poradnika nadal obowiązuje, idź przez węzeł, ale wybierz ten, który stoi nad twoim celem, a nie największy w zasięgu wzroku.

Schodź przez znajomych z branży. Z YouTube najszybsze zejście szło od youtubera do youtubera. W Wikipedii ludzi linkują ich koledzy: muzyków członkowie zespołu, wsie ich gmina, badaczy ich doktoranci i promotorzy. Znajdź tę grupę, a znajdziesz drzwi.

To tłumaczy też dwie rzeczy, o których już pisaliśmy. Najczęściej odwiedzane hasła w naszym zestawieniu 205 000 prawdziwych kliknięć to państwa, bo mają ogromną liczbę wyjść i każdy przechodzi przez nie w drodze w górę. I jest to brakujący przypis do wyjaśnienia o małym świecie: sieć jest mała średnio, ale tylko wtedy, gdy idziesz zgodnie ze strzałkami.

Kilka uczciwych pytań

Czy porównywanie startów i celów nie jest trochę na oko? Drugi koniec to przecież inne hasło. Słusznie, to nie eksperyment laboratoryjny: 119 wyścigów zaczynających się na youtuberze szło do najróżniejszych celów, a 126 kończących się na nim startowało skądkolwiek. Ale obie próby są duże, każda rozłożona na ponad 40 różnych dni, a pojedyncze pary wskazują ten sam kierunek: od El Rubiusa do Michaela Jacksona mediana wyniosła 4 kliknięcia w pięciu wyścigach, od Antigua Roma do Vegetta777 23,5 w dziesięciu. Od Vegetta777 do Antigua Roma nikt jeszcze nie biegł. Obstawiam, że poszłoby szybko.

Dlaczego Wikipedia nie linkuje w obie strony? Bo link to decyzja redakcyjna. Hasło España jest o Hiszpanii; linkowanie z niego każdego znanego Hiszpana, youtuberów też, uczyniłoby je nieczytelnym. Zasady linkowania w Wikipedii wprost proszą, żeby nie przesadzać i zostawiać tylko linki pomocne czytelnikowi danego hasła. Krzywe linki to system działający dokładnie tak, jak miał.

Czy przez to niektóre pary są niesprawiedliwe? Nie sądzę. Robią się z nich po prostu łamigłówki innego rodzaju, takie, w których znajomość budowy Wikipedii daje więcej niż szybkie klikanie. Jeśli chcesz to poczuć, ustaw ręczny wyścig do małego hasła, które dobrze znasz, a potem zamień start z metą i zagraj jeszcze raz.